Alim adına yaraşmayan hərəkət - AMEA-DA ŞOK OĞURLUQ FAKTLARI - V HİSSƏ

  • 2019-04-17 15:10:05
  • |

Alim adına yaraşmayan hərəkət - AMEA-DA ŞOK OĞURLUQ FAKTLARI - V HİSSƏ

Plagiat olduğu üzə çıxmış, heç bir elmi mahiyyət daşımadığı halda, xeyli dövlət vəsaiti xərclənmiş, ancaq Dilçilik İnstitunun direktoru Möhsün Nağısoylu tərəfindən qızğın müdafiə olunan "İzahlı dilçilik terminləri lüğəti”nin müəlliflərindən birinin bu günlərdə AMEA rəhbərliyi tərəfindən təkrar mükafatlandırılması ciddi etirazlara səbəb olub. “Dilçilik Ensiklopediyası”nın tərtibçiləri redaksiyamıza plagiatlıq faktlarını nöqtəsinə, vergülünə qədər əks etdirən 37 səhifəlik əsaslandırılmış RƏY göndəriblər.

(Əvvəli bu linkdə: http://hurriyyet.org/xeber/alim_adina_yarasmayan_hereket_-_amea-da_ok_ourluq_faktlari_-_lv_hiss)

“Dilçilik ensiklopediyası”

Kadensiya – Cümlənin intonasiya konturunda sonda (mürəkkəb cümlənin sonunda) reallaşan sintaqm. Məs.: Azərb. d. /Nahaq yerə deyilmə­mişdir ki, / (antikadensiya), /iş usta­sından qorxar/ (kadensiya). (mübtəda budaq cümləsi). (s. 314, I cild)

“İzahlı dilçilik terminləri lüğəti”

Kadensiya – Cümlənin intonasiya konturunda sonda (mürəkkəb cümlənin sonunda) reallaşan sintaqm. Məs.: Azərb. d. (Nahaq yerə deyilməmişdir ki,) (antikadensiya), (iş usta­sından qorxar) (kadensiya). (mübtəda budaq cümləsi). (s. 308)

***

“Dilçilik ensiklopediyası”

Kakofoniya – Səslərin qulağa xoş gəlməyən səslənməsi, qarmaqarışıq səs kompleksi. Əksər hallarda kakofoniya hadisəsi danışıqda eyni səslərin və onların birləşməsinin düzgün işlənməməsi zamanı yaranır. Məs.: Azərb d. /yemək-içmək/ əvəzinə /yımax/içmax/, /bərk/ əvəzinə /bərik/ və s. (s. 314, I cild).

“İzahlı dilçilik terminləri lüğəti”

Kakofoniya – Səslərin qulağa xoş gəlməyən səslənməsi, qarmaqarışıq səs kompleksi. Əksər hallarda kakofoniya hadisəsi danışıqda eyni səslərin və onların birləşməsinin düzgün işlənməməsi zamanı yaranır. Məs.: Azərb d. /yemək-içmək/ əvəzinə /yımax/içmax/, /bərk/ əvəzinə /bərik/ və s. (s. 308).

“Dilçilik ensiklopediyası”

Kakuminal samit – Tələffüzü zamanı dilin yanları sərt damağa doğru qalxır. İng. d. /r/ -da dilin yanları yuxarı qalxır və çalovabənzər şəkil alır (kakumus ən yüksək nöqtə deməkdir) ona görə də ona kakuminal səs deyilir (s. 314).

“İzahlı dilçilik terminləri lüğəti”

Kakuminal samit – Tələffüzü zamanı dilin yanları sərt damağa doğru qalxır. İng. d. /r/ -da dilin yanları yuxarı qalxır və çalovabənzər şəkil alır (kakumus ən yüksək nöqtə deməkdir) ona görə də ona kakuminal səs deyilir (s. 309).

***

“Dilçilik ensiklopediyası”

Kontekst – Dil vahidinin linqvistik əhatəsi, işlənmə şəraiti və xüsusiyyətləri. Hər bir leksemin tam şəkildə anlaşılmasını təmin edən əhatə, danışan və dinləyənin qarşılıqlı anlaşılmasına xidmət edən mətn və s. Dilçilikdə linqvistik və ekstralinqvistik (fiziki) kontekst fərqləndirilir (s. 360, I cild).

“İzahlı dilçilik terminləri lüğəti”

Kontekst – Dil vahidinin linqvistik əhatəsi, işlənmə şəraiti və xüsusiyyətləri. Hər bir leksemin tam şəkildə anlaşılmasını təmin edən əhatə, danışan və dinləyənin qarşılıqlı anlaşılmasına xidmət edən mətn və s. Dilçilikdə linqvistik və ekstralinqvistik (fiziki) kontekst fərqləndirilir (s. 343).

***

“Dilçilik ensiklopediyası”

Qalf dilləri – Meksika körfəzinin sahillərində yayılmış hindi dillərinin Şimali Amerika ailəsinə daxildir. Ümumilikdə 30 mindən yuxarı daşıyıcısı vardır. qalf dilləri ailəsinə natez, tunik, çitimaç, atakapa və s. dillər daxil­dir. yazısı olmayan dillərdəndir (s. 145, I cild).

“İzahlı dilçilik terminləri lüğəti”

Qalf dilləri – Meksika körfəzinin sahillərində yayılmış hindi dillərinin Şimali Amerika ailəsinə daxildir. Ümumilikdə 30 mindən yuxarı daşıyıcısı vardır. qalf dilləri ailəsinə natez, tunik, çitimaç, atakapa və s. dillər daxildir. yazısı olmayan dillərdəndir (s. 358).

***

“Dilçilik ensiklopediyası”

Qlottallaşmış – Tələffüzü zamanı kipləşmiş səs telləri açılarkən boğazda partlayış yaran­maqla tələffüz olunan samit. Məs.: gürcü d. /p˅/, /t˅/, /k˅/ (s. 163, I cild).

“İzahlı dilçilik terminləri lüğəti”

Qlottallaşmış – Tələffüzü zamanı kipləşmiş səs telləri açılarkən boğazda partlayış yaran­maqla tələffüz olunan samit. Məs.: gürcü d. p˅, t˅, k˅ (s. 394).

***

“Dilçilik ensiklopediyası”

Qlottis – Canlılarda xirtdəkdəki səs telləri arasındakı arasındakı cığır. Səs tellərinin vəziyyəti səslənməni və fonasiyanı müəyyən edir (s. 163, I cild).

“İzahlı dilçilik terminləri lüğəti”

Qlottis – Canlılarda xirtdəkdəki səs telləri arasındakı arasındakı cığır. Səs tellərinin vəziyyəti səslənməni və fonasiyanı müəyyən edir (s.395).

***

“Dilçilik ensiklopediyası”

Ladino- Roman dillərindən biridir. Bu dilin daşıyıcıları 1942-cı ildən İspaniyadan qovul­muş və Avropanın cənubunda, Niderlandda, İngiltərədə, Almaniyada və türkiyədə məs­kun­laşmış yəhudilərin törəmələridir. 100 minə qədər daşıyıcısı məlumdur. Ədəbi ladino dili XVI əsrdə koyne əsasında yaranmışdır (s. 374, I cild).

“İzahlı dilçilik terminləri lüğəti”

Ladino- Roman dillərindən biridir. Bu dilin daşıyıcıları 1942-cı ildən İspaniyadan qovul­muş və Avropanın cənubunda, Niderlandda, İngiltərədə, Almaniyada və türkiyədə məs­kun­laşmış yəhudilərin törəmələridir. 100 minə qədər daşıyıcısı məlumdur. Ədəbi ladino dili XVI əsrdə koyne əsasında yaranmışdır (s. 418).

***

“Dilçilik ensiklopediyası”

Laletika – Dilçilikdə danışığın artikulyator tərəfinə üstünlük verən cərəyan. Fonetikanı laletika termini ilə əvəz etmək fikrini ilk dəfə G.Forxhammer irəli sürmüşdür. G.Forxham­mer qeyd edirdi ki, nitq səsləri danışıq üzv­lərinin hərəkətindən yaranır. Ona görə də G.Forxhammerin səslərin əmələ gəlməsinə dair fikirlərini dilçilik tarixində dönüş nöqtəsi adlandırır, fonetikanı dilçilikdən çıxarır, onu “laletika” ilə əvəz etməyi təklif edirdi (s. 374, I cild).

“İzahlı dilçilik terminləri lüğəti”

Laletika – Dilçilikdə danışığın artikulyator tərəfinə üstünlük verən cərəyan. Fonetikanı laletika termini ilə əvəz etmək fikrini ilk dəfə G.Forxhammer irəli sürmüşdür. G.Forxham­mer qeyd edirdi ki, nitq səsləri danışıq üzv­lərinin hərəkətindən yaranır. Ona görə də G.Forxhammerin səslərin əmələ gəlməsinə dair fikirlərini dilçilik tarixində dönüş nöqtəsi adlandırır, fonetikanı dilçilikdən çıxarır, onu “laletika” ilə əvəz etməyi təklif edirdi (s. 374, I cild).

***

(Ardı var)

Redaksiyadan: Xatırladırıq ki, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun “Terminologiya” şöbəsinin müdiri professor Sayalı Sadıqova və qızı dosent Şəbnəm Həsənli-Qəribova bir neçə nəfərin həmmüəllifliyi ilə M. Adilov, Z. Verdiyeva və F. Ağayevanın birlikdə tərtib etdikləri “İzahlı dilçilik terminləri lüğəti”nin və professor F. Veysəllinin müəllifliyi və redaktəsi ilə hazırlanmış “Dilçilik ensiklopedaiyası”nın üzünü köçürüb dövlət büdcəsindən xeyli pul mənimsəmişdirlər. Həm dünyasını dəyişmiş insanların ruhuna hörmətsizlik, həm oğurluq, həm də dövlət vəsaitinin ikiqat, üçqat mənimsənilməsi ictimaiyyət arasında ciddi etiraz və ümidsizlik doğursa da, AMEA tərəfindən indiyədək məsələyə obyektiv münasibət bildirilməyib, əksinə, dövlət vəsaitini mənimsəyənlər Dilçilik İnstitunun direktoru Möhsün Nağısoylu tərəfindən qızğın müdafiə olunur, hətta həvəsləndirilir də.

Redaksiyamıza daxil olan məlumata görə, institut əməkdaşlarına plagiat əsəri və onun müəlliflərini müdafiə etmək tapşırığı verilib. Bir neçə gün əvvəl plagiatçılardan birinin 2000AZN ilə təkrar mükafatlandırılması xeyli müəmmalı suallar doğurub.

Məlum olub ki, oğurluq kitabın baş redaktorları Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti, Nizami adına Ədəbiyyat İnstitunun direktoru, Milli Məclisin Elm və Təhsil Komitəsinin sədri (?!) akademik İsa Həbibbəyli və Nəsimi adına Dilçilik İnstitunun direktoru akademik Möhsün Nağısoyludur.

Hörmətli akademiklər! Plagiatçıları stimullaşdırmaq və onların ətrafında müdafiə qalası qurmaqdansa, akademik məsuliyyəti dərk edib bu biabırçılığa aydınlıq gətirin və elm ictimaiyyətinə cavab verin! Obyektiv mövqeyiniz dövlətimizə xidmət ola bilər!

Loading...
Xəbərlərin arxivinə buradan baxa bilərsiniz

QALEREYA